گفتگو

120 سال پس از قرارداد اجتماعی روسو

تناقض از دموكراسی تا تمامیت‌خواهی - گفت‌وگو با عباس میلانی

به نقل از مجله شهروند

اندیشه روسو در گیرو‌دار انقلاب فرانسه تاثیرات عمیق و البته متناقضی از خود بر جای گذاشت. از یك سو ژاكوبن‌هایی كه خواستار عمل انقلابی و اعدام شاه بودند خود را پیرو و ادامه دهنده اندیشه روسو می‌دانستند و هم اینكه اندیشه‌های روسو از سوی لیبرال دموكرات‌ها بررسی و استفاده شد. این دوگانگی و دو سویی چگونه قابل تحلیل است؟

به گمان من علت اصلی این مساله را باید در ناروشنی مفهوم اراده عمومی كه یكی از مفاهیم كلیدی اندیشه روسو است، جستجو كرد. مهمترین مساله در كتاب "قرار داد اجتماعی" به مفهوم اراده اجتماعی مربوط می‌شود. از نظر روسو دولت و قدرت تنها در زمانی مشروع است كه برخواسته از اراده عمومی باشد. اما او دقیقا توضیح نمی‌دهد كه چگونه می‌توان این اراده عمومی را تعیین كرد. البته در چند نوبت به این مساله اشاره می‌كند كه اراده عمومی صرفا جمع ریاضی نظرات مردم نیست، اما از همین بستر بود كه گرفتاری بزرگی ایجاد شد و از همان زمان عده‌ای خود را مستحق آن دانستند كه خود را به عنوان مفسر و نماینده اراده عمومی جا بزنند.

خبر

اعلام نگرانی از سرنوشت دانشگاه و توسعه علمی كشور

عبدالعزیز مولودی: مطلع شدم كه ۱۰۹ نفر از اعضای برجسته هیات علمی دانشگاه‌های كشور در نامه‌ای به احمدی‌نژاد از تضعیف بنیان‌های برنامه‌ای و ساختاری توسعه علمی ابراز نگرانی كرده‌اند، نسبت به دگرگون كردن فرهنگ و كاركردهای دانشگاه هشدار داده‌اند و سیاست‌های دولت كه منجر به كاهش مشاركت استادان و دانشجویان شده است را مورد نقد قرار داده‌اند. این اقدام را من به عنوان بخشی از وظایف بنیادی دانشگاه ها در مواجهه با مشكلات جامعه و در انتقاد از قدرت سیاسی تلقی میكنم. به اعتقاد من و انتشار این نامه نیز موید آن است، كه دستكاری  های اقتدارگرایانه ای چون فشار بر جنبش دانشجویی، بازنشسته كردن اجباری، نظامی كردن محیط دانشگاه با بكارگیری دانشجویان،كاركنان و اساتید نظامی؛ نه تنها دانشگاه را از مسیر رهایی بخشی و نگرش انتقادی خارج نمی كند، بلكه دستكاری هایی از این دست را چون وصله ای ناچسبیده بر تن دانشگاه با وضوح بیشتر در معرض دید مردمان قرارمی دهد. متن زیر را كه از سایت ایران امروز گرفته ام مطالعه فرمایید.ضمن اینكه به عنوان فردی كه ۱۲ سال سابقه تدریس در دانشگاه های محلی داشته و از نزدیك با مشكلات آن درگیر بوده ام، كاملا تایید و تصدیق می كنم.  

گزارش رسیده

كمیته پیگیری بازداشت‌های خودسرانه در نشست روز عید فطر فعالان حقوق بشر و خانواده زندانیان سیاسی و عقیدتی درخواست کرد:

 

زندانیان كرد به اعتصاب غذای خود پایان دهند

 

بعدازظهر عیدفطر جمعی از فعالان حقوق‌بشر و خانواده زندانیان سیاسی و عقیدتی به‌دعوت «كمیته پیگیری بازداشت‌های خودسرانه» دور هم جمع شدند تا بر اساس آموزه‌های اسلامی، همزیستی مسالمت‌آمیز ادیان را بازخوانی كنند و از جایگاه آزادی عقیده در اسلام سخن بشنوند.

بر این اساس نشست روز چهارشنبه دهم مهرماه 1387 با عنوان «آزادی عقیده و حقوق اقلیت‌های دینی» برگزار شد. سخنران اصلی این نشست دکتر هاشم آقاجری استاد تاریخ دانشگاه تربیت مدرس بود . ا آقاجری پیش از آغاز سخنانش لازم دید تا توضیحی را ارائه نماید: «هموطنان پیرو ادیان و مذاهب دیگر باید بدانند تبعیض فقط مربوط به آنان نیست زیرا ما با یك نظام سلسله مراتبی روبه‌رو هستیم كه علاوه بر غیرمسلمانان یا كسانی كه اساسا ممكن است معتقد به هیچ یك از ادیان آسمانی نباشند، بر خود مسلمانان نیز تبعیض روا می دارد. امروز شاهدیم كه در این سرزمین به نام تشیع، در حق اهل تسنن محدودیت روا داشته می‌شود. در حالیکه این تبعیض در دایره پیروان تشیع نیز وارد شده است و شیعیان امامیه  و سلسله دراویش نیز درسال‌های اخیر با تخریب مراكز مذهبی‌شان مواجه بوده‌اند.»